براساس گزارش «مرکز پژوهش‌های مجلس» یک‌چهارم ذخایر استاتیک منابع آب زیرزمینی کشور در دوران ولایت فقیه از بین رفته است.

کارشناسان اقتصادی نظام ولایت فقیه، از بحران آب در ایران به‌عنوان یک ابرچالش یاد می‌کنند؛ بحرانی که بیش از آنکه محصول شرایط اقلیمی کشور باشد ناشی از سیاست‌های‌ست که در ۳۹ سال گذشته بر کشور اعمال شده است.
بخشی از اطلاعات این ابرچالش در بررسی «مرکز پژوهش‌های مجلس» منعکس شده است؛ گزارشی تحت عنوان «بررسی بحران آب و پیامدهای آن در كشور»

حوزه‌های آبریز ایران

ایران دارای ۶ حوضه آبریز درجه یک می‌باشد؛ دریای خزر، سرخس، هامون، دریاچه ارومیه، مرکزی و خلیج فارس. در این میان حداکثر بارش در حوضه آبریز دریای خزر و حداقل آن در حوضه آبریز هامون صورت می‌گیرد. کمترین پتانسیل تولید رواناب در کشور نیز در حوضه‌‌ی آبریز هامون و بیشترین آن حوضه‌ی آبریز خلیج فارس رخ می‌دهد.

کاهش بارندگی

براساس این گزارش، تنها در حوضه‌ی آبریز خزر طی ۱۰ سال آبی اخیر، بارندگی کاهش نیافته است. در این میان کاهش بارش در حوضه آبریز خلیج فارس نسبت به سایر حوضه‌های آبریز بیشتر بوده است. ارزیابی می‌شود این کاهش حدود ۱۸ درصد نسبت به متوسط بلند مدت بارندگی است؛ کاهش ۱۸ درصدی در حالی رخ می‌دهد که حوضه آبریز خلیج فارس به تنهایی تامین کننده بیش از نیمی از حجم جریان سطحی کشور است، همچنین بیشترین سدسازی با بالاترین مخازن در این محدوده انجام شده است.

وضعیت سدها

کاهش میزان بارندگی باعث شده است که در ۱۵ سال اخیر هیچگاه مخازن سدها به طور کامل پر نبوده باشد. در حوزه آبریز خلیج فارس به طور متوسط در۱۵ سال اخیر، تنها ۵۰ درصد حجم مخازن این سدها از آب پر بوده است. در حالیکه همین رقم برای کل کشور به طور متوسط ۴۴ درصد می‌باشد.
گزارش نتیجه می‌گیرد :«از آنجایی که مدت ۱۵ سال نسبت به کل عمر مفید یک سد، مدت چشمگیری است، وجود ضعف در مبانی طراحی برای تعیین حجم مخازن سدها قابل توجه ارزیابی شده است.»
گزارش می‌افزاید :«چه بسا مخزن سدهایی که در مدت زیادی از عمر مفید خود، حتی یک بار هم به طور کامل از آب پر نشوند.»

منابع آب زیرزمینی

اگر مقدار تخلیه منابع آب زیرزمینی در طول یک‌سال از مقدار تغذیه آنها در همان مدت کمتر باشد، به تدریج از ذخایر استاتیک منابع آب زیرزمینی کاسته می‌شود؛ این ذخایر پایدار طی سالیان متمادی ذخیره شده‌اند و متضمن حفظ و بقای منابع آب زیر زمینی هستند.
براساس گزارش «وزارت نیرو» بعد از سال ۵۷، تقریبا هرساله مقدار تخلیه از منابع آب زیرزمینی از مقدار تغذیه آنها افزون‌تر بوده است، در نتیجه از حجم ذخایر استاتیک منابع زیرزمینی کاسته شده است. طی ده سال آبی اخیر متوسط کسری مخزن سالیانه حدود ۵ میلیارد مترمکعب بوده است.
بنابر گزارش «مرکز پژوهش‌های مجلس» از کل ذخایر استاتیک منابع آب زیرزمینی کشور که رقمی حدود ۵۰۰ میلیارد مترمکعب بود، یک‌چهارم یعنی ۱۲۰ میلیارد مترمکعب آن در دوران تسلط نظام ولایت فقیه بر ایران از بین رفته است. این وضعیت در بسیاری موارد منجر به نشست‌ها و ایجاد فروچاله‌ها در مناطق مختلف کشور شده است.
«آنطور که پژوهش مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد، یكی از مهمترین دلایل این موضوع، سیاست‌های ناصحیح بهره‌برداری و حفاظت از منابع آب زیرزمینی در سطوح مختلف است».

نابودی زیست‌بوم‌های آبی

«نابودی و تخریب زیست بوم‌های آبی از مهمترین عواقب بحران آب در کشور است که بازگشت و احیای آن به سالیان متمادی نیاز داشته و شاید امكانپذیر نباشد. زیست بوم‌های آبی»، «شامل رودخانه‌ها، تالاب‌ها، مرداب‌ها، دریاچه‌ها و غیره» می‌باشند «که نماد تعادل طبیعت از جنبه‌های مختلف بوده و نابودی آنها عواقب بسیار گسترده‌ای را به دنبال خواهد داشت. خشک شدن دریاچه ارومیه، خشک شدن تالاب‌های غرب و جنوب غرب کشور و ظهور توفان‌های گرد و خاک، خشک شدن تالاب‌های شرق کشور و ظهور توفان‌های گرد و خاک، خشک شدن رودخانه زاینده رود، آلودگی منابع آب و….» از زمره نشانه‌های بروز فاجعه در ابرچالش آب است.

سپاه

لازم به یادآوری نیست که کنترل منابع آبی کشور به خصوص در عرصه‌ی سدسازی در اختیار سپاه قرار دارد، همچنین در موارد متعدد شاهد بودیم که سپاه برای پیشبرد پروژه‌های خود اقدام به تخریب زیست‌بوم‌های آبی کرده است؛ آنچه در استخراج نفت از خوزستان اتفاق افتاده است و در اسفند سال گذشته هنگامی که بحران خاک در خوزستان بالا گرفت طی جلسه‌ای که در «مجلس» برگزار شد به آن اذعان شد.

در همین زمینه:

آب گیری سد «گتوند» و منافع سپاه در شوری آب کارون
سدهای سپاه! خوزستان مدفون!
سیل را چه کسی راه انداخت؟!
دریاچه‌ی سابق ارومیه!
ابرچالش خاک در ایران

نوشتن دیدگاه